Het Vastgoedsymposium 2010
Op donderdag 25 november 2010 vond in het gebouwencomplex Frankenmaheerd te Amsterdam de vierde editie van Hét Vastgoedsymposium plaats. Vastgoedstudenten en professionals uit het hele land kwamen bijeen om een actueel probleem binnen de vastgoedwereld te bespreken.
In 2010 was het thema: “‘Herdefiniëren op de Kantorenmarkt’ Wenselijk of onontkoombaar.
Het hoge woord is eruit, er ‘moet’ verandering komen op de kantorenmarkt. Er heerst hoge leegstand in veel gebieden van Nederland, met weinig positief beeld voor de toekomst. De eisen gesteld door de eindgebruikers zijn een continu veranderende opgave voor de markt. In een tijd van heroverweging luid eens te meer de vraag; blijven wij op de huidige locatie, of zijn er locaties met meer potenties voor ons bedrijf.
Steeds meer spelend in deze kwestie is ook de factor Imago. Veel bedrijven willen graag een hippe en trendy gevel waarmee zij duidelijk zijn te identificeren. De interne structuren van het werken zijn aan het veranderen. Hadden we vroeger de cubical en de kantoortuin, tegenwoordig ligt de focus op het flexwerken en het nieuwe werken.
Zoals gesteld is het imago van een bedrijf vaak gekoppeld aan het pand waarin het zich bevindt. De vraag of een pand duurzaam is of niet is een actuele kwestie die ook haar invloed heeft op de markt. Een steeds vaker gehoorde opmerking hierin luidt: Duurzaamheid, durf je er nu niet meer in te investeren?
De vraag en het aanbod groeien al vele jaren uit elkaar. Door het huidige economische klimaat is de situatie hierin alleen maar verslechterd. Om toch de panden vol te krijgen is er de trend dat beheerders van de panden incentives geven bij een contract. Als lokkertje om toch vooral in hun pand te komen zitten. Dit lijkt zeer op een fenomeen wat zich een aantal jaren geleden voltrok op een andere markt. De Supermarktoorlog, de strijd tussen de Nederlandse supermarkten in de slag om de gunst van de consument.
Het probleem in de cyclus is dat veel van de betrokken partijen afhankelijk zijn geworden van de kantorenmarkt. De gemeente kon op een solide inkomstenbasis rekenen bij de uitgifte van kantorengrond. Deze werd opgekocht door een ontwikkelaar die opereerde in een tijd waarin het nieuwe gebouw toch werd opgenomen door de markt. Hierdoor kon deze relatief veilig ontwikkelen om deze vervolgens aan een van de vele beleggingspartijen door te verkopen. Deze zagen hierin een goede investering doordat nieuwbouw snel opgenomen werd in de markt. Dit door een partij die voor een vaak korte periode een locatie zocht. Na het aflopen van de contract periode verplaatste deze zich vaak weer naar een hipper en moderner bedrijventerrein.
Deze verplaatsing is niet zo zwart-wit als in het voorgaande wordt geschetst, maar geeft echter wel de essentie van het probleem weer. Door rendementen en een afhankelijk van de markt en de hierin opererende actoren is een situatie van overschot ontstaan waarin iedereen afhankelijk is van elkaar.
Gedurende de dag kwamen tien sprekers aan het woord welke ingingen op de moeilijkheden en mogelijkheden van de kantorenmarkt.
De dagvoorzitter
prof. dr. E. van der Krabben (Erwin)
Hoogleraar Planologie Radboud Universiteit Nijmegen
Sprekers
ir. S. Klinkhamer (Sacha)
Ministerie van Milieu & Infrastructuur (voorheen VROM)
P. Oudeman (Paul)
Kantorenloods OGA
Drs. F.J.W. van Blokland MRICS (Frank)
Directeur IVBN
J. Teunissen (Jos)
Directeur EMEA Real Estate & Facilities
ir. R. Mackay (Roderik)
Projectontwikkelaar Office Up
Ir. Q.J. van Dijk (René)
Senior Consultant Building & Workplace Consultancy CBRE
Drs. P. Broumels MRICS RT (Pieter)
Taxateur DTZ Zadelhoff
M.L.J. Kuijpers (Mark) MSc
Fakton
Ir. M. Hek (Michel)
senior consultant Ecorys Vastgoed
Ook in 2010 heeft de hoofdsponsor Continu Engineering een wedstrijd georganiseerd: The Continu Engineering Vastgoed Award 2010. TU studenten die deelnemen aan de wedstrijd leverden een essay welke ingaat op het thema. De stelling van de prijsvraag 2010 was: ‘De overheid moet het voortouw nemen om de problematiek op de kantorenmarkt op te lossen’
